Menopauze en overgangsklachten: wat kan een osteopaat doen?

In het kort De overgang is een normale levensfase, maar ze verloopt bij iedereen anders.[1] Naast opvliegers en nachtelijk zweten krijgen veel vrouwen stijve of pijnlijke gewrichten en spieren, slapen ze slechter of voelen ze meer spanning.[3][4] Bij de osteopaat krijg je uitleg over wat er in je lichaam verandert, behandeling van je spier- en gewrichtsklachten, en oefeningen en leefstijladvies. Voor opvliegers, medicatie en hormoontherapie verwijzen we je naar je huisarts of gynaecoloog. Osteopathie loopt naast de zorg van je arts, niet in de plaats ervan.

Wat gebeurt er in de overgang?

In de overgang daalt de hormoonproductie van je eierstokken stap voor stap, vooral die van oestrogeen. Die periode verloopt in drie fasen:

• Perimenopauze: de jaren vóór je laatste menstruatie. Je hormonen schommelen, je cyclus wordt onregelmatig en de eerste klachten kunnen opduiken.^[2]
• Menopauze: je laatste menstruatie. Dat weet je pas achteraf, als je een jaar lang geen menstruatie meer had.^[2] Meestal gebeurt dat tussen je 45ste en 56ste.^[3]
• Postmenopauze: de jaren daarna.

Met welke klachten kan je bij de osteopaat terecht?

• Stijve of pijnlijke gewrichten en spieren. Meer dan 70% van de vrouwen krijgt in de overgang klachten van spieren, gewrichten of botten. Onderzoekers spreken van het musculoskeletaal syndroom van de menopauze.^[4]
• Nek-, rug- en bekkenklachten en spierspanning
• Spanning, stress en slecht slapen
• Bekkenbodemklachten, zoals urineverlies bij hoesten of springen
• Opvliegers en nachtelijk zweten: daarvoor werken we samen met je arts (zie "Wat werkt?")

Heb je ook klachten die met je menstruatiecyclus samenhangen, zoals pijnlijke of zware menstruaties in de jaren voor de overgang? Lees dan ook onze pagina over menstruatie- en cyclusklachten.

Herken je dit?

• Je wordt 's ochtends wakker met stijve handen, schouders of heupen, en dat was vroeger niet zo.
• Je hebt overal wat pijn, zonder duidelijke oorzaak.
• Je slaapt slechter, je wordt 's nachts wakker van het zweten of je ligt te piekeren.
• Je voelt je gespannener of sneller prikkelbaar dan vroeger.
• Je verliest wat urine als je hoest, lacht of springt.

Wanneer meteen naar je huisarts of gynaecoloog?

Ga eerst naar een arts als je:

• bloed verliest na de menopauze, dus na een jaar zonder menstruatie;
• in de jaren voor de overgang zo hevig bloedt dat je elk uur je maandverband of tampon moet wisselen, of je duizelig of erg moe voelt;
• jonger bent dan 45 en je menstruatie wegblijft of je overgangsklachten hebt;
• een bot breekt bij een kleine val;
• zo veel last hebt van opvliegers of slecht slapen dat het je werk of je dagelijks leven verstoort. Daarvoor bestaat een goede behandeling.^[3]

Ben je somber, of denk je aan zelfdoding, praat er dan meteen over met je huisarts of bel de Zelfmoordlijn op 1813 (gratis, dag en nacht).

Kun je zomaar naar een osteopaat?

Ja. Je hebt geen voorschrift nodig en maakt rechtstreeks een afspraak bij de osteopaat. Heb je nieuwe of hevige klachten waar nog geen arts naar keek, dan raden we aan om ook je huisarts of gynaecoloog te raadplegen. Lees meer over terugbetaling.

Wat doet een osteopaat bij overgangsklachten?

1. Gesprek en uitleg

De osteopaat vraagt naar je klachten, je cyclus, je medische voorgeschiedenis, je slaap, voeding, stress en beweging. Je krijgt uitleg over wat er in de overgang in je lichaam verandert. Begrijpen wat er gebeurt en zelf keuzes kunnen maken, is volgens experts een belangrijk deel van de zorg in de overgang.^[1]

2. Signalen herkennen en doorverwijzen

De osteopaat let op signalen die een arts moet bekijken (zie hierboven). Voor opvliegers, hormoontherapie of andere medicatie, en voor je botgezondheid, krijg je een doorverwijzingsadvies dat je kan bespreken met je huisarts. Osteopathie vervangt geen medisch onderzoek of medicatie, maar kan er wel naast lopen.

3. Behandeling

• Gewrichten en spieren. Behandeling van stijve, pijnlijke gewrichten en gespannen spieren, bijvoorbeeld in je nek, rug, schouders of heupen.
• Bekken en bekkenbodem. Behandeling van de spieren rond het bekken en, waar nodig, van de bekkenbodem.
• Ontspanning. Technieken en ademhalingsoefeningen om spanning te verminderen en beter tot rust te komen.

4. Zelf aan de slag

Je krijgt oefeningen en advies voor thuis, bijvoorbeeld:

• krachttraining, om je spieren en botten sterk te houden;
• bekkenbodemoefeningen bij urineverlies;
• ademhalings- en ontspanningsoefeningen, ook om beter te slapen.

Wat werkt? (behandeling met bewijs)

Onderzoek bekijkt soms één techniek apart, en soms een combinatie van behandelingen. Daarom tonen we beide apart.

Losse technieken: wat zegt het onderzoek over één behandeling apart?

Behandeling	Wat zegt het onderzoek?	Bewijs
Krachttraining	Maakt je sterker en fitter.[12] Vooral krachttraining, eventueel samen met springoefeningen, houdt je botten in je rug en heup wat sterker; het effect op de botdichtheid is klein.[11]	Sterk bewijs*
Cognitieve gedragstherapie bij opvliegers en stemming	Vermindert opvliegers, nachtelijk zweten, somberheid en angst.[5] Die therapie geeft een psycholoog; daarvoor verwijzen we je door, bij voorkeur via je huisarts.	Sterk bewijs*
Bekkenbodemspiertraining bij urineverlies	Vermindert urineverlies na de menopauze duidelijk, maar het gaat om weinig studies.[10]	Beperkt bewijs*
Yoga	Vermindert overgangsklachten in het algemeen en verbetert slaap en stemming, maar niet de opvliegers.[8][6]	Beperkt bewijs*
Bewegen bij opvliegers	Maakt opvliegers misschien iets minder hevig, maar niet minder vaak.[7]	Beperkt bewijs*
Ontspanning, mindfulness, massage of bewegen bij slecht slapen	Verbeteren allemaal de slaap; mindfulness het meest. De studies zijn wisselend van kwaliteit.[9]	Beperkt bewijs*
Osteopathie of manuele therapie bij overgangsklachten	Daar zijn nog geen goede studies over. We behandelen er je spier- en gewrichtsklachten mee, niet je opvliegers.	Geen bewijs*

Wat je arts kan voorstellen. Hormoontherapie is de meest doeltreffende behandeling tegen opvliegers: ze vermindert ze met ongeveer drie kwart. Wie geen hormonen mag of wil nemen, kan andere medicatie krijgen. Bij een droge, gevoelige vagina of blaasklachten (het urogenitaal syndroom van de menopauze) helpt een vaginale oestrogeencrème of -tablet.^[3][15] Dat bespreek je met je huisarts of gynaecoloog.

Gecombineerde aanpak (multimodaal): wat zegt het onderzoek over een combinatie?

Behandeling	Wat zegt het onderzoek?	Bewijs
Combinatie van uitleg, beweging en behandeling door een osteopaat	Er zijn nog geen studies die zo'n gecombineerde aanpak bij overgangsklachten onderzochten. Elk onderdeel apart (zie hierboven) is wel onderzocht.	Geen bewijs*

Populaire behandelingen, maar weinig bewijs

• Acupunctuur tegen opvliegers. In een overzicht van studies verminderde acupunctuur de opvliegers niet duidelijk; de studies waren klein en van lage kwaliteit.^[14] Beperkt bewijs\*
• Zilverkaars en andere kruiden. Voor zilverkaars (black cohosh) is er matig bewijs dat het opvliegers wat vermindert; voor de meeste andere kruiden en supplementen is het bewijs zwak.^[13] Overleg altijd met je arts of apotheker voor je iets neemt. Beperkt bewijs\*
• Hormoontherapie tegen gewrichtspijn. In een groot overzicht van studies hing hormoontherapie niet samen met minder spier- en gewrichtspijn.^[16] Geen bewijs\*

Geen bewijs betekent niet dat iets schadelijk is of bij niemand helpt. Het betekent dat we het niet zeker weten. Daarom volgen we je evolutie op en geven we je steeds een advies mee om te overleggen met je huisarts.

Wat mag je verwachten?

• Uitleg over wat er in de overgang in je lichaam verandert
• Behandeling van je spier- en gewrichtsklachten, en oefeningen voor thuis
• Doorverwijzingsadvies wanneer nodig, dat je kan bespreken met je huisarts, en samenwerking met de artsen en zorgverleners die je al volgen

Hoe snel merk je resultaat?

Dat hangt af van je klachten en van de oorzaak. Bij de start leggen we samen concrete doelen vast, en die volgen we op. Meestal evalueren we ze na ongeveer zes weken. Is er dan geen verbetering, of worden je klachten erger, dan bespreken we de volgende stap met je huisarts of gynaecoloog.

Jouw osteopaat voor menopauze en overgangsklachten

Boeken doe je met de gouden knop "Maak een afspraak" rechtsboven. Twijfel je of de osteopaat je kan helpen? Stuur ons een bericht via WhatsApp.

Veelgestelde vragen

Wanneer begint de overgang?
Meestal in je veertiger jaren. Je laatste menstruatie valt meestal tussen je 45ste en 56ste.^[3] De jaren ervoor, de perimenopauze, merk je vaak aan een onregelmatiger cyclus.^[2] Ben je jonger dan 45 en blijft je menstruatie weg, ga dan naar je huisarts.

Hoe lang duren opvliegers?
Bij veel vrouwen meer dan zeven jaar.^[3] Je hoeft er niet zomaar mee te leven: bespreek met je huisarts welke behandeling bij je past.

Waarom doen mijn gewrichten pijn in de overgang?
Oestrogeen speelt een rol in je spieren, gewrichten en botten. Als het daalt, krijgen veel vrouwen stijve of pijnlijke gewrichten, verliezen ze spiermassa en worden hun botten minder sterk.^[4] Laat nieuwe gewrichtsklachten wel nakijken, want ze kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Kan een osteopaat helpen bij opvliegers?
Daar zijn geen goede studies over, dus dat beloven we niet. Voor opvliegers is hormoontherapie via je arts het meest doeltreffend, en cognitieve gedragstherapie helpt ook.^[3][5] De osteopaat helpt wel bij de spier- en gewrichtsklachten, spanning en slaap die er vaak mee samengaan.

Helpt krachttraining in de overgang?
Ja. Krachttraining maakt je sterker en fitter, en houdt je botten wat sterker.^[11][12] Je osteopaat geeft je oefeningen mee, en kan je doorverwijzen naar een kinesist voor begeleide training.

Is urineverlies in de overgang normaal?
Het komt vaak voor, maar je hoeft er niet mee te leven. Bekkenbodemspiertraining vermindert het duidelijk.^[10] Ook een vaginale oestrogeencrème van je arts kan helpen bij blaasklachten.^[3]

Andere vragen over osteopathie in het algemeen?
Bekijk ze op onze pagina Wat is osteopathie.

Laatst bijgewerkt: november 2026.

Wat betekenen de labels? Sterk bewijs: meerdere goede studies of overzichtsstudies komen tot hetzelfde besluit. Beperkt bewijs: er zijn weinig of kleine studies, of de resultaten spreken elkaar tegen; het kan helpen, maar zeker is het niet. Geen bewijs: goede studies vinden geen effect dat groter is dan een placebo, of er zijn nog geen goede studies. Geen bewijs betekent niet dat iets schadelijk is. We baseren ons op overzichtsstudies en richtlijnen die in 2019 of later verschenen.

Woordenlijst

Moeilijke woorden op deze pagina, in eenvoudige taal uitgelegd. De uitleg is in eigen woorden geschreven op basis van de vermelde bron.

Bronnen

1. Hickey M, et al. An empowerment model for managing menopause. Lancet. 2024. doi:10.1016/S0140-6736(23)02799-X (PMID 38458214) [klinisch overzicht]
2. Davis SR, et al. The 2023 Practitioner's Toolkit for Managing Menopause. Climacteric. 2023. doi:10.1080/13697137.2023.2258783 (PMID 37902335) [klinisch overzicht]
3. Crandall CJ, et al. Management of menopausal symptoms: a review. JAMA. 2023. doi:10.1001/jama.2022.24140 (PMID 36749328) [klinisch overzicht]
4. Wright VJ, et al. The musculoskeletal syndrome of menopause. Climacteric. 2024. doi:10.1080/13697137.2024.2380363 (PMID 39077777) [overzicht]
5. Ye M, et al. Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis. Psychol Med. 2022. doi:10.1017/S0033291721005407 (PMID 35199638) [meta-analyse]
6. Money A, et al. The impact of physical activity and exercise interventions on symptoms for women experiencing menopause: overview of reviews. BMC Womens Health. 2024. doi:10.1186/s12905-024-03243-4 (PMID 39003439) [overzicht van overzichtsstudies]
7. Liu T, et al. Effects of exercise on vasomotor symptoms in menopausal women: a systematic review and meta-analysis. Climacteric. 2022. doi:10.1080/13697137.2022.2097865 (PMID 35904028) [meta-analyse]
8. Wang H, et al. The effectiveness of yoga on menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Int J Nurs Stud. 2025. doi:10.1016/j.ijnurstu.2024.104928 (PMID 39467491) [meta-analyse]
9. Wang Z, et al. Effectiveness of nonpharmacological interventions for menopause-related insomnia: a systematic review and Bayesian network meta-analysis. Maturitas. 2025. doi:10.1016/j.maturitas.2025.108713 (PMID 40907338) [netwerk-meta-analyse]
10. Marcellou EG, et al. Effect of pelvic floor muscle training on urinary incontinence symptoms in postmenopausal women: a systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2025. doi:10.1016/j.ejogrb.2024.11.040 (PMID 39615241) [meta-analyse]
11. Kistler-Fischbacher M, et al. The effect of exercise intensity on bone in postmenopausal women (part 2): a meta-analysis. Bone. 2021. doi:10.1016/j.bone.2020.115697 (PMID 33357834) [meta-analyse]
12. González-Gálvez N, et al. Resistance training effects on healthy postmenopausal women: a systematic review with meta-analysis. Climacteric. 2024. doi:10.1080/13697137.2024.2310521 (PMID 38353251) [meta-analyse]
13. Maunder A, et al. Complementary therapies for management of menopausal symptoms: a systematic review to inform the update of the International Menopause Society recommendations on women's midlife health. Climacteric. 2026. doi:10.1080/13697137.2025.2584061 (PMID 41498229) [overzichtsstudie]
14. Liu C, et al. Effect of acupuncture on menopausal hot flushes and serum hormone levels: a systematic review and meta-analysis. Acupunct Med. 2022. doi:10.1177/09645284211056655 (PMID 34894774) [meta-analyse]
15. Danan ER, et al. Hormonal treatments and vaginal moisturizers for genitourinary syndrome of menopause: a systematic review. Ann Intern Med. 2024. doi:10.7326/ANNALS-24-00610 (PMID 39250810) [overzichtsstudie]
16. Overton R, et al. The effect of hormone replacement therapy on musculoskeletal pain in menopausal women: a systematic review and meta-analysis. Post Reprod Health. 2026. doi:10.1177/20533691251403087 (PMID 41344380) [meta-analyse]